Chapter 38
Kesa ya Suka Ezali Kesa ya Solo
Original
上德无为而无以为；下德为之而有以为。上仁为之而无以为；上义为之而有以为。上礼为之而莫之应，则攘臂而扔之。
故失道而后德，失德而后仁，失仁而后义，失义而后礼。夫礼者，忠信之薄，而乱之首。
前识者，道之华，而愚之始。是以大丈夫处其厚，不居其薄；处其实，不居其华。故去彼取此。
Traduction
Boye,ata mokolo na Tao, kesa ekobikama; ata kesa, bolengeli; ata bolengeli, bonso; ata bonso, litɔngɔ. Litɔngɔ lizalaka boye: nkama ya ntina mpe ya elɔkwi, mpe libaka ya mpasi.
Bango basusu bazali likambo lya Tao, mpe boye bazali elenge ya mabe ya libela. Yangoyeba, mobali ya nkaka abɔngɔbɔngɔla na bozando na ye, atikala te na bapamba; abɔngɔbɔngɔla na bokolo, atikala te na likambo lya mabe. Yangoyeba, akende na bongo mpe akende na bokatika.
Makanisi ya mozindo
Mokano oyo ekokani nini?
Mokandza oyo eluka boye ngu ya sika ya mokolo mpe ngu ya mosusu ya mokolo. Soki moto alandaka ngu ya sika, akokana te mpe akokana te ngu na ye; kana ngu ya sika elamba te mpo na kesa, ekosalaka kesa na bongo. Kasi soki moto alandaka ngu ya mosusu, akokana ngu na ye mpe ekosalaka te kesa. Boye mokandza moko oyo akende na suka, akende na ntina, akende na bonso, mpe akende na litɔngɔ, yango mizindo mizindo. Litɔngɔ lizalaka na nsuka na bɔngɔlɔ, yango mabula matala mpe malembe ma bomona.
Ezali na boyokani nini na ngai?
Na bokatika bwa bongoji na nguy, nakoki kotika boye nakokana te kesa. Nakoki kozela ngu ya yambo mpo na bongoji na nguy. Kasi soki nakende na sukutili mpe nakende na bosimbisimbi, nakoki kozela ngu ya mokolo oyo. Mosusu ya bango ebakisaka bango na ntina mpe na lingomba, kasi bango bazali kesa na sukutili mpe na bopite. Na bokatika bwa bongoji, nakoki komona eye bango basalaka bango na ntina lelo mokolo mpe bango bazali na sukutili mpe bopite.
Nasengeli kosala nini lelo?
Lelo mokolo, nakende na sukutili mpo na bongoji. Nakotika kozela ngu mpo na bangoji. Nakosalaka bolamu na moto mosika mpe nakotika kozela ngu mpo na yambo. Soki moto akitaka, nakolanda yango mpe nakeyaka na bokatika.
Biteni oyo ezali na boyokani
Makanisi na ngai
What does this chapter inspire in you? How will you apply it?