Chapter 9
पूर्णतायां निवृत्तिः
मूलम्
持而盈之，不如其已；揣而锐之，不可长保。
金玉满堂，莫之能守；富贵而骄，自遗其咎。
功遂身退，天之道也。
金玉满堂，莫之能守；富贵而骄，自遗其咎。
功遂身退，天之道也。
अनुवादः
यदि त्वं पात्रं पूर्णं कृत्वा तिष्ठसि, तदा तस्य त्यागः श्रेयान्। यदि त्वं तीक्ष्णं कृत्वा तिष्ठसि, तदा तस्य धारणं दुर्लभमस्ति। सुवर्णं मणिरत्नानि च गृहे पूर्णानि सन्ति, तानि कोऽपि रक्षितुं न शक्नोति। धनिनः सन्तः यदि अभिमानिनः भवन्ति, तदा ते स्वयमेव दोषं प्राप्नुवन्ति। कार्ये सिद्धे सति आत्मानं निवर्तयितुं शास्त्रस्य मार्गः अस्ति।
गहनचिन्तनम्
इदं प्रकरणं किं वर्णयति?
पूर्णता पर्यन्तं गन्तुं न शक्यते; ततः पूर्वमेव स्थातव्यमस्ति। तीक्ष्णता धारणीयाऽसाध्या; अतः क्षुरधारायां न तिष्ठेत्। यत् संचितं तत् न स्थास्यति; अभिमानः पतनस्य पूर्वं वर्तते। सिद्धौ सत्यां निवृत्तिः स्वाभाविकी।
इदं मत्सम्बन्धि किम्?
सर्वदा अहं सीमायां तिष्ठितुं शिक्षिष्ये। यदा मम किमचित् उत्तमं सिद्ध्यति, तदा अहं तस्मिन्नेव अहं न तिष्ठेयं, किन्तु निवृत्तिं कृत्वा मार्गं पश्येयं।
अद्य किं करवाणि?
आजु स्वजीवने किमचित् अधिकं मा कुरुत। यत् प्राप्तमस्ति तस्मिन् सन्तुष्टौ भवत; सीमां जानीत। आवश्यकतायां सति निवृत्तिं कुरुत — एतत् स्वर्गीयः मार्गः।
सम्बद्धाध्यायाः
मम चिन्तनम्
एषः अध्यायः वः किं प्रेरयति? यूयं तत् कथं प्रयोक्ष्यध्वे?