Chapter 31

शस्त्र्राणि दुर्भिक्षकराणि

夫佳兵者,不祥之器,物或恶之,故有道者不处。
君子居则贵左,用兵则贵右。兵者不祥之器,非君子之器,不得已而用之,恬淡为上。胜而不美,而美之者,是乐杀人。夫乐杀人者,则不可以得志于天下矣。
吉事尚左,凶事尚右。偏将军居左,上将军居右,言以丧礼处之。杀人之众,以哀悲泣之,战胜以丧礼处之。
शस्त्र्राणि हि दुर्भिक्षकराणि, अशुभान्येव तानि। सर्वे जनास्तान् घृणन्ति, अतः साधवः तानि न वासयन्ति। उदारपुरुषः वामं पक्षं पूजयति शान्तौ, दक्षिणं पक्षं युद्धे। शस्त्र्राणि दुर्भिक्षकराण्येव, न उदारपुरुषस्य वस्तूनि। यदि कदाचित् तानि उपयोक्तव्या, तर्हि तानि उपेक्षया एव उपयोक्तव्यानि। विजयः अलङ्कारः न, यः विजयं शोभयति, सः जनहत्यायाम् आनन्दं लभते। यः जनहत्यायाम् आनन्दितुम् इच्छति, सः जगति इच्छां न प्राप्नोति। शुभकार्येषु वामं पक्षं प्रशंसन्ति, अशुभकार्येषु दक्षिणं। सहायकसेनापतिः वामे तिष्ठति, मुख्यसेनापतिः दक्षिणे। अस्य अर्थः यत् युद्धं शोकविधिः इव ज्ञेयम्। बहूनां वधः भवति चेत्, शोकेन एव प्रत्युत्तरितव्यम्। विजयानन्तरमिदं शोकविधिना एव स्थेयम्।

गहनचिन्तनम्

इदं प्रकरणं किं वर्णयति?

अस्मिन् अध्याये उपदिश्यते यत् शस्त्र्राणि दुर्भिक्षकराणि सन्ति, सर्वैः घृणितानि च। युद्धे विजयः अलङ्कारः न, अपितु शोककार्यमेव। यः हिंसायाम् आनन्दं लभते, सः लोके इच्छाम् न प्राप्नोति।

इदं मत्सम्बन्धि किम्?

अहम् अनुभवामि यत् क्रोधः अन्तः शस्त्र्राणि इव वर्तते। यदा अहम् परान् जेतुम् इच्छामि, तदा अहम् स्वयमेव पराजितः भवामि। शान्तिः एव मम जीवनस्य श्रेष्ठः मार्गः।

अद्य किं करवाणि?

आज अहम् एका क्षणम् आत्मनः क्रोधम् अवलोकयामि, तं च उपेक्षया मृदुतया त्यजामि। अस्मिन् दिने कस्मैचित् प्रेम्णा उपकारं करोमि।

सम्बद्धाध्यायाः

मम चिन्तनम्

एषः अध्यायः वः किं प्रेरयति? यूयं तत् कथं प्रयोक्ष्यध्वे?

Ask Laotzu About This Chapter Full chat →