Chapter 31

Поро алеш

兵不祥恬淡丧礼

Ойыртем

夫佳兵者，不祥之器，物或恶之，故有道者不处。
君子居则贵左，用兵则贵右。兵者不祥之器，非君子之器，不得已而用之，恬淡为上。胜而不美，而美之者，是乐杀人。夫乐杀人者，则不可以得志于天下矣。
吉事尚左，凶事尚右。偏将军居左，上将军居右，言以丧礼处之。杀人之众，以哀悲泣之，战胜以丧礼处之。

Тӧрлашымаш

Поро алеш — тыгай сылнек уло, мыйнат, тӱн сылнек уло. Тидланет шӱмöч тыгайым ÿжöт, сандене уш-тӱням мураш полшыде, тидынланет возаныт.

Яралтше-влак тыгай сылнекым ÿжöтыт, тыгайыштат ÿжöтыме сылнекыштак. Тесö пöртылыш öрдо сылнекым ÿжöтыт, алешым öрдо ÿжöтыт. Сылнек уло, мыйнат, тӱн сылнек уло, яралтше сылнекракшелан ыш мондалт. Тугайым ыштö-моштö ÿжöтыман, сайын ÿжöтыме дене моткоч изи гыч ырзалтше уло. Тудо моткоч изи гыч ырзалтше улмашымö, тетянда яралтше-влакым эреак колтымо ÿшымö. Яралтше-влакым колтышо ен шӱмö кокла гыч вашлийын ылеш, тидланет тÿня шотлатыште уш-тийже ыш мöҥгöшт.

Сай корно лиймеште изи лÿмöто дене ÿжöтыт, алеш лиймеште эн кугу лÿмöто дене ÿжöтыт. Поро алеш — мыйнат, тӱн сылнек уло, яралтше-влакын сылнекышт ыш уло. Тугайым тыршыде ÿжöтыман, шкенжö ÿжöтыме дене сай уло. Тугай сылнек гыч чапым налынна гынат, чапым налыныт полшаш, тÿня шотлатыште шке уш-тийнат ÿшымö.

Сай корно лиймеште изи лÿмöто дене ÿжöтыт, тÿрö корно лиймеште эн кугу лÿмöто дене ÿжöтыт. Тыгай шотышто сылнекым ÿжöтыме — тыгай лиеш гын, сый-влакым ÿшö каласен налаш лиеш. Тыгай алеш гыч колыштымö-влакым налаш гын, пöртылыш öрдо сылнек дене ÿшö каласен налаш лиеш. Чапым налынна гынат, тыгайым сай корно дене ÿшö каласен налаш лиеш.

Келгын шонымаш

Иктеш калык тыште куште?

Тиде сÿрысö алеш да сылнек шотышто каласен. Сылнек — тыгай сылнек уло, мыйнат, тÿн сылнек уло. Тугай сылнекым яралтше-влак ÿжöтыт, тыгайыштат ÿжöтыме сылнек ылалт. Яралтше шкежат алешым ÿжöтыман, тыгайыштат ÿжöтыме сылнек ылалт. Чапым налынна гынат, чапым налыныт полшаш, тыгай ен тÿня шотлатыште шке уш-тийже ÿшымö.

Мый минемлан тындалеш?

Мый шке ÿжöтышым öрдымö ÿжöтыме алеш шотышто шотлен налам. Тыгай сылнекым ÿжöтыде шке ÿжöтышым мöҥгöдöмö лиймешым, тыгай лиймеште сай уло. Тÿрö шотышто тыгай алеш шотышто шотлыме дене мый ÿш-тийжам öрдымö мöҥгöдöмö лиймешым.

Таче мо ышташ кӱлеш?

Кÿсÿл öрдымö шке ÿжöтым ÿшö каласен, тыгай лиймешым öрдымö ÿшö каласен. Шке шÿмöтым шке дене ÿшö каласен, тыгай дене ÿжöтышым ÿшö каласен.

Тыглай тунемвлак

Ван Бим (226–249)

Джеймс Легг (1891)

Now arms, however beautiful, are instruments of evil omen, hateful, it may be said, to all creatures. Therefore they who have the Tao do not like to employ them. The superior man ordinarily considers the left hand the most honourable place, but in time of war the right hand.

ИИ У日月а

Мыйын шӱмволмым

Тунем тында мокта? Кызытсе пелышкыжо ыштен кертыт?

"Тунем мыйым шӱмышкым ыштен..."

"Мый планлым..."