Quick Answer
Kay kasikixa juman uñt'asa, suma kamachixa janiwa suma arusti sapa. Jilata suma kamachiwa janiwa kuna ruysa apsuski, ukaxa sapa ukatsti. Ch'iqa suma kamachixa ruysa apsuski, ukjaxa janiwa kunaymana suma kamachitsti. Chay kamachixa kunayman sutipxi: yawrne kamachixa kunaymana chiqapa usqultayañapa thuqhanapa.
Key Concepts
Cite This Chapter
Laozi, Tao Te Ching, Chapter 38, "Jilata Suma Kamachiwa", laotzu.ai: https://www.laotzu.ai/ay/chapters/38/
Classical Chinese, translation, and AI reflection are shown separately; cite this chapter URL for references.
Original
上德不德,是以有德;下德不失德,是以无德。
上德无为而无以为;下德为之而有以为。上仁为之而无以为;上义为之而有以为。上礼为之而莫之应,则攘臂而扔之。
故失道而后德,失德而后仁,失仁而后义,失义而后礼。夫礼者,忠信之薄,而乱之首。
前识者,道之华,而愚之始。是以大丈夫处其厚,不居其薄;处其实,不居其华。故去彼取此。
Larut'ayawi
Jilata suma kamachiwa suma arusti samincha. Chayixa suma kamachi sapa ukjaxwa. Ch'iqa suma kamachixa suma arusti samincha ukjaxa, janiwa suma kamachitsti. Jilata suma kamachixa janiwa ruyt'asi, ni janiwa ruyt'asi sapa. Ch'iqa suma kamachixa ruyt'asi, ruyt'asi sapa ukjaxwa. Jilata pära kamachixa ruyt'asi, janiwa ruyt'asi sapa. Jilata chiqa kamachixa ruyt'asi, ruyt'asi sapa ukjaxwa. Jilata yawrne kamachixa ruyt'asiwa, ni jukkiwa lurasiykiti, chayna ukaxa lakhusiñapataki qapariwayi.
Chayna, kunaymana sarantañapach munaysixa, chaysa suma kamachi sarapxiwa. Suma kamachixa sarapxatas, chaysa pära kamachi sarapxi. Pära kamachixa sarapxatas, chaysa chiqa kamachi sarapxi. Chiqa kamachixa sarapxatas, chaysa yawrne kamachi sarapxi. Chay yawrne kamachi ukaxa, chiqapa q'uchuwa, chikata usqultayaña thuqhanapa.
Kunaymana amuyunakawa, suma sarxañapa p'iqincha, ukaxa jukumuyunakawa. Chayna, suma jaqixa ukaxa kuatichasiwa, janiwa ch'iqata. Ukaxa tunka qhanpiwa, janiwa p'iqinchata. Chayna, chay ch'iqataqa satayaña, kuatichasaqa katuqaña.
Ukhaxa Uñt'ayawi
Kunas kaypi qhananchata?
Kay kasikixa juman uñt'asa, suma kamachixa janiwa suma arusti sapa. Jilata suma kamachiwa janiwa kuna ruysa apsuski, ukaxa sapa ukatsti. Ch'iqa suma kamachixa ruysa apsuski, ukjaxa janiwa kunaymana suma kamachitsti. Chay kamachixa kunayman sutipxi: yawrne kamachixa kunaymana chiqapa usqultayañapa thuqhanapa.
Kunjamas nayaxa junta?
Juman suma kamach sapa jaqixa, kunaymana kuna ruysa apsuski. Jilata suma kamachixa janiwa kuna qhanaqasi, ukaxa sapa ukjaxa. Juman ukhasti sapa, janiwa kuna utjiyasipkiti. Jilata suma kamachixa kuna utjiyasipkitiwa, ukhasti suma jaqi sapa.
Kunats jichharu luratäni?
Juman kunaymana kuna ruysa apsuskitixa, yawrne sapaña. Kunaymana kuna ruysa apsuskitixa, ni jukkiwa lurasiykiti. Chayna, juman jilata suma kamachi sapa utjiyasipkiti.
📜 Show Translations (Wang Bi · Legge · AI Modern)
James Legge (1891)
(Those who) possessed in highest degree the attributes (of the Tao) did not (seek) to cultivate them, and thus they were possessed of them (in the highest degree). Thus it was that when the Tao was lost, its attributes appeared; when its attributes were lost, benevolence appeared; when benevolence was lost, righteousness appeared; and when righteousness was lost, the proprieties appeared.
AI Modern
Jilata suma kamachiwa suma arusti samincha. Chayixa suma kamachi sapa ukjaxwa. Ch'iqa suma kamachixa suma arusti samincha ukjaxa, janiwa suma kamachitsti. Jilata suma kamachixa janiwa ruyt'asi, ni janiwa ruyt'asi sapa. Ch'iqa suma kamachixa ruyt'asi, ruyt'asi sapa ukjaxwa. Jilata pära kamachixa ruyt'asi, janiwa ruyt'asi sapa. Jilata chiqa kamachixa ruyt'asi, ruyt'asi sapa ukjaxwa. Jilata yawrne kamachixa ruyt'asiwa, ni jukkiwa lurasiykiti, chayna ukaxa lakhusiñapataki qapariwayi.
Chayna, kunaymana sarantañapach munaysixa, chaysa suma kamachi sarapxiwa. Suma kamachixa sarapxatas, chaysa pära kamachi sarapxi. Pära kamachixa sarapxatas, chaysa chiqa kamachi sarapxi. Chiqa kamachixa sarapxatas, chaysa yawrne kamachi sarapxi. Chay yawrne kamachi ukaxa, chiqapa q'uchuwa, chikata usqultayaña thuqhanapa.
Kunaymana amuyunakawa, suma sarxañapa p'iqincha, ukaxa jukumuyunakawa. Chayna, suma jaqixa ukaxa kuatichasiwa, janiwa ch'iqata. Ukaxa tunka qhanpiwa, janiwa p'iqinchata. Chayna, chay ch'iqataqa satayaña, kuatichasaqa katuqaña.
Nayan Uñt'ayawi
What does this chapter inspire in you? How will you apply it?
"This chapter made me think..."
"I plan to..."
📥 Export All
Save Reflection
Ask Laotzu About This Chapter Taqin chat →
What does "Jilata Suma Kamachiwa" mean?
How can this chapter help me in my life right now?
How to apply this chapter's wisdom at work?
← Previous
Capitulo-naka Janiw Phuqhatax
Qhipa →