Chapter 75

प्रजायाः क्षुधा राज्ञां भारात् भवति

民之饥,以其上食税之多,是以饥。民之难治,以其上之有为,是以难治。民之轻死,以其上求生之厚,是以轻死。
夫唯无以生为者,是贤于贵生。
प्रजाया क्षुद्भवति यतो हेतोः तेषां ऊर्ध्वाधिकारिणः करान् अतीव गृह्णन्ति, अतः क्षुद्भवति। प्रजा सुदुःसाध्या भवति यतो हेतोः तेषां ऊर्ध्वाधिकारिणः अतीव व्यापृताः भवन्ति, अतः सुदुःसाध्या भवति। प्रजा मृत्युं तुच्छं मन्यते यतो हेतोः तेषां ऊर्ध्वाधिकारिणः जीवनाय अतीव आसक्ताः भवन्ति, अतः मृत्युं तुच्छं मन्यते। यः जीवनाय आसक्तः न भवति, सः जीवनं मह्यां ददाति।

गहनचिन्तनम्

इदं प्रकरणं किं वर्णयति?

अयं अध्यायः वदति यत् राज्ञां अधिकं करचयनं प्रजायां क्षुद्भवति। राज्ञां अधिकं व्यवहारः प्रजायां दुःसाध्यता भवति। राज्ञां अधिकं जीवनासक्तिः प्रजायां मृत्योः अवमानं भवति। यः जीवनाय नासक्तः सः जीवनस्य स्वामी भवति।

इदं मत्सम्बन्धि किम्?

अहं मम जीवने अधिकानि आवश्यकानि, अधिकं धनं, अधिकं सुखं च चाहे। परंतु अयं अध्यायः मां शिक्षयति यत् अत्यधिका आसक्तिः दारिद्र्यं, क्लेशं च आनयति। सरलता, मितव्ययिता च परमार्थे धनवत्त्वं भवति।

अद्य किं करवाणि?

अद्य किम्चित् वस्तु क्रेतुं इच्छन् अस्मि चेत्, त्रीणि दिनानि प्रतीक्षिष्ये। यदि त्रीणि दिनानि अनन्तरमपि तत् आवश्यकं मन्ये, तर्हि क्रेष्ये। अन्यथा, त्यक्ष्यामि एतत् आवश्यकतां। मितव्ययितां अभ्यसिष्यामि।

सम्बद्धाध्यायाः

मम चिन्तनम्

एषः अध्यायः वः किं प्रेरयति? यूयं तत् कथं प्रयोक्ष्यध्वे?

Ask Laotzu About This Chapter Full chat →