Chapter 5
Pachamama Mana Mañaninchu Kanchu
Original
天地之间，其犹橐籥乎？虚而不屈，动而愈出。
多言数穷，不如守中。
Tikray
Pachamama kayanpa sirqinpi, qanraykiwan hawayaspa simita ruwaspa kachkan, qanqanmi: q'uqma ch'usaq kaptinpis mana pukanmanchu, allinchaykapuq rikch'anqa astawanrik pisqakun.
Muchu parlaykunaqa sunqukunata saq'in, manaraq sayk'uyta atispa, umallikunata qillaykunaq kaqta, manaraq chawpi qillaykunata allinchaykapuq kaqta.
Ukhu Yuyay
Kay raki imamanta rimaqta?
Kay chapapi, Pachamama manaraq runa hinachu kawsaykunmanchu, tukuy kawsaykunataqa huk runa hina ruwaykurqan. Tukuy kawsaykunaqa hinaspa kaqllam, manaraq mikuyniwanpis mana mikuyniwanpis. Chaynapis allin kamachiqqa manaraq runa hina kawsaykunmanchu, tukuy runakunataqa huk runa hina ruwaykurqan. Qanraykiwan simita ruwaspaqa kuyapachaykunaq kaqta tupachin, manaraq pukanmanpis, astawanpis llamp'ukunanpaq. Simiqa kuyapachaykunaq kaqta tupachin.
Imaynatataq kay ñuqaman tupan?
Kawsaqkuna kaypi, runakunaqa manaraq mikuyniwan kawsayta munarqaniku, llipiyta munaq qhariqkuna warmiqkunata yanapananpaq, ama kikinlla kawsayta munananpaq. Paykunarayku, qawsaqkunaqa siminkuna qillaykuniku, qillaykuyninkunaq kuyanchasqanku, yanapanapaq mana kaptinpis. Kay chaywanpis, Pachamamaqa manaraq mikuyniwan, mana mikuyniwanqa kawsayta qallarichin, chaypiqa kawsaykunaqa waklla kaqllam kawsayta tupachinku.
Kunan p'unchaw imatataq ruwanay?
Kunan p'unchayqa, runaqa ama mikuypaqpas mana mikuypaqpas kawsayta tupachiychikchu. Wayra hinam, simiykiwan mana muchu parlaychikchu, mana astawan simiykiwanpis yanapanakunaq kaqtinpis. Chawpi qillayta qanraykiwan tupachiychik, ama pukananpaq.
Kikin Rakikuna
Ñuqapa Yuyayni
What does this chapter inspire in you? How will you apply it?