Chapter 64

Тыгай шӱмӧн ыльым ылын

微始慎终如始自然

Ойыртем

其安易持，其未兆易谋，其脆易泮，其微易散。为之于未有，治之于未乱。
合抱之木，生于毫末；九层之台，起于累土；千里之行，始于足下。
为者败之，执者失之。是以圣人无为故无败，无执故无失。
民之从事，常于几成而败之。慎终如始，则无败事。
是以圣人欲不欲，不贵难得之货；学不学，复众人之所过。以辅万物之自然而不敢为。

Тӧрлашымаш

Тыгай шӱмӧн ыльым ылын, тыгай неле улмыжым кучылташ лиеш. Тыгай келгыде улмыжым петыраш лиеш, тыгай изи улмыжым ыштен шукташ лиеш. Шка улмыжым ыштыда, тыге улмыжым тунем ышт. Шужен кодшо улмыжым шужалтда, тыгай неле улмыжым шужалтдымекен лиеш.\n\nПел вуйлаште кугу пушенте ку臨кӱртньӧ вӱд дон гына шогат. Вич сурт кӱкшӧ пел вуйлаште изи вӱдэҥер дон гына шогат. Тӱжем шагат корно пел вуйлаште ик шӱмым петырымекен дон гына шогат.\n\nЫнде нелым ыштыше – шужаш лиеш. Ойыртемыштым пыштышо – петыраш лиеш. Тыштте шӱмӧн ыштыше еҥ шужаш лиеш огыл, ойыртемыштым пыштышо еҥ петыраш лиеш огыл. Тыге шӱмӧн ыштышо еҥ шужаш лиеш огыл, тыгайлан тыгайлан.\n\nТӱҥалтыш гыч сӱретлен кертмек, эре кертмек огыл, тыге шкат ыльым ылын лиеш. Тыге шкат ыльым ылын лишмӧ, тыгай неле улмым ыштыде огыл лишмӧ.\n\nТыге шӱмӧн ылышо еҥ вараҥымым ойыртен кертеш, нелым ыштен кертеш огыл. Устат, нелым ыштен кертеш огыл. Тыге еҥ-влакын шӱмӧн шып улмыжым петыраш лиеш, изишет гына тыглай лий.

Келгын шонымаш

Иктеш калык тыште куште?

Книга шыпчанымаш, шӱмӧн ылымаш тугак маналтын. Кӱкшӧ улмыжым петыраш маналтын, а неле улмыжым – изишет гына ыштымекен. Тыглай пел вуйлаште кугу пушенте ку临кӱртньӧ вӱд дон гына шога, тыглай вич сурт кӱкшӧ пел вуйлаште изи вӱдэҥер дон гына шога. Тӱжем шагат корно ик шӱмым петырымекен дон гына тӱҥалеш. Еҥ ынде нелым ыштыш, тыгаклан шужаш лиеш, тыгаклан ойыртемыштым пыштыш, тыгаклан петыраш лиеш. Тыге шӱмӧн ылышо еҥ шужаш лиеш огыл, ойыртемыштым пыштыш, петыраш лиеш огыл. Тӱҥалтыште шӱмым петыраш гына огыл, эн шӱмӧн тыглай лиймаш маналтын.

Мый минемлан тындалеш?

Мый иктыштак тыглай изи годым огыл шыпчылт, тыглай шӱмӧн ылмым шомакла годым эре шужаш лиеш. Но тыгай шкат малан, мый изи годым шыпчылт, шӱмӧн ылмым кӧраш тыршылташ лиймек, тыгаклан эре нелым ыштыш лиймаште. Тыгак мый тыглай туныкымым пел вуйлаште ку临кӱртньӧ вӱд дон гына шога, тыглай шыпчанымаште шып улына, изишет гына шыпчылтына. Мый пел вуйлаште уло, но эре тыглай шыпчылт, тыглай шӱмӧн ылмым туныктымаште шып улына.

Таче мо ышташ кӱлеш?

Мый ыncышым эн шӱмӧн тыглай лишмӧ, изи годым шыпчылт, шкат улмым кӧраш тыршылташ лиймек. Эн шӱмӧн тыглай лийда, тыглай пел вуйлаште пушенте ку临кӱртньӧ вӱд дон гына шога, тыглай ик шӱмым петырымекен дон гына тӱҥалеш. Тыгай тыршымаште мый тыглай шыпчылташ лийынат, тыглай шӱмӧн ылмым туныктымаште тыршылташ лийынат.

Тыглай тунемвлак

Ван Бим (226–249)

当以慎终除微，慎微除乱。为之于未有，治之于未乱。合抱之木，生于毫末；九层之台，起于累土；千里之行，始于足下。

Джеймс Легг (1891)

That which is at rest is easily kept hold of; before a thing has given indications of its presence, it is easy to take measures against it. The tree which fills the arms grew from the tiniest sprout; the tower of nine storeys rose from a (small) heap of earth; the journey of a thousand li commenced with a single step.

ИИ У日月а

Мыйын шӱмволмым

Тунем тында мокта? Кызытсе пелышкыжо ыштен кертыт?

"Тунем мыйым шӱмышкым ыштен..."

"Мый планлым..."