उत्तम शस्त्रे ही अशुभ साधने आहेत; सर्व प्राणी त्यांचा तिरस्कार करतात. म्हणून जो मार्गाने चालतो तो त्यांच्यापासून दूर राहतो. सज्जन माणूस डाव्या बाजूचा आदर करतो, पण युद्धात उजवी बाजू महत्त्वाची असते. शस्त्रे ही अशुभ साधने आहेत, सज्जनाची साधने नव्हेत. केवळ अपरिहार्य परिस्थितीतच त्यांचा वापर करावा, आणि तोही शांततेने. विजयाचा अभिमान बाळगू नये; जो विजयाचा अभिमान बाळगतो तो मारेकऱ्याचा आनंद घेतो. जो मारेकऱ्याचा आनंद घेतो, त्याची इच्छा जगात कधीच पूर्ण होणार नाही. शुभ कार्यात डावी बाजू, अशुभ कार्यात उजवी बाजू. लहान सेनापती डावीकडे, मोठा सेनापती उजवीकडे; हे सांगते की युद्ध हे शोकप्रसंगासारखे आहे. जेव्हा अनेक मारले जातात, तेव्हा त्यांच्यासाठी शोक करावा; विजयानंतरही शोकप्रसंगासारखे वागावे.
सखोल चिंतन
हा अध्याय कशाबद्दल आहे?
हे प्रकरण शस्त्रे आणि युद्धाचा अनिष्ट स्वभाव स्पष्ट करते. शस्त्रे ही अशुभ साधने आहेत, आणि ज्ञानी माणूस त्यांचा तिरस्कार करतो. युद्ध हे शेवटचे साधन असावे, आणि तेही शांततेने वापरावे. विजयाचा अभिमान बाळगू नये, कारण तो मृत्यूचा आनंद घेण्यासारखा आहे. युद्धानंतर शोक करावा, कारण त्यातून फक्त दुःख निर्माण होते.
याचा माझ्याशी काय संबंध?
माझ्या जीवनात, हे मला आठवण करून देते की संघर्ष आणि हिंसा ही शेवटची साधने असावीत. मी अभिमान किंवा विजयाच्या आनंदात वाहू नये, तर शांती आणि सहानुभूतीला प्राधान्य द्यावे. माझ्या दैनंदिन वादविवादातही, मी शांतता राखून आणि दुसऱ्याच्या दुःखाचा विचार करून वागावे.
आज मी काय करावे?
आज, जर मी कोणाशी वादात पडलो, तर मी शांत होऊन विचार करेन की हा वाद खरोखर आवश्यक आहे का. मी विजयाचा आनंद न घेता, समजूतदारपणे संवाद साधेन.
Now arms, however beautiful, are instruments of evil omen, hateful, it may be said, to all creatures. Therefore they who have the Tao do not like to employ them. The superior man ordinarily considers the left hand the most honourable place, but in time of war the right hand.
AI Modern
उत्तम शस्त्रे ही अशुभ साधने आहेत; सर्व प्राणी त्यांचा तिरस्कार करतात. म्हणून जो मार्गाने चालतो तो त्यांच्यापासून दूर राहतो. सज्जन माणूस डाव्या बाजूचा आदर करतो, पण युद्धात उजवी बाजू महत्त्वाची असते. शस्त्रे ही अशुभ साधने आहेत, सज्जनाची साधने नव्हेत. केवळ अपरिहार्य परिस्थितीतच त्यांचा वापर करावा, आणि तोही शांततेने. विजयाचा अभिमान बाळगू नये; जो विजयाचा अभिमान बाळगतो तो मारेकऱ्याचा आनंद घेतो. जो मारेकऱ्याचा आनंद घेतो, त्याची इच्छा जगात कधीच पूर्ण होणार नाही. शुभ कार्यात डावी बाजू, अशुभ कार्यात उजवी बाजू. लहान सेनापती डावीकडे, मोठा सेनापती उजवीकडे; हे सांगते की युद्ध हे शोकप्रसंगासारखे आहे. जेव्हा अनेक मारले जातात, तेव्हा त्यांच्यासाठी शोक करावा; विजयानंतरही शोकप्रसंगासारखे वागावे.
माझे चिंतन
हा अध्याय तुम्हाला काय प्रेरणा देतो? तुम्ही तो कसा लागू कराल?
